Bir Suç İhbarı veya Şikayeti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bir suç ihbarı veya şikayeti nereye yapılabilir?

Suç ihbarı veya şikayetleri doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına (polis, jandarma) yapılabilir. Ayrıca Valilik, Kaymakamlık veya mahkemelere yapılan ihbar ve şikayetler ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken suçlar için ise Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da başvuru yapılabilir. Kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen suçlarda, ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikayetler de gecikmeksizin Cumhuriyet Başsavcılığına iletilir.

Suç ihbarı veya şikayeti nasıl yapılır?

İhbar veya şikayetler yazılı olarak yapılabileceği gibi, tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak da yapılabilir. Yazılı şikayet dilekçeleri, şikayet edenin kimliğini, adresini, iletişim bilgilerini ve olayın açıkça anlatımını içermelidir. Elle veya bilgisayarda yazılmış olmasının bir önemi yoktur, önemli olan olayın net bir şekilde ifade edilmesidir.

Bir şikayet veya ihbarın soruşturmaya dönüşmesi için hangi koşullar gereklidir?

İhbar veya şikayet konusu fiilin açıkça suç teşkil etmediği veya soyut ve genel nitelikte olduğu durumlarda, herhangi bir araştırma yapılmaksızın soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir. Bu durumda şikayet edilen kişiye "şüpheli" sıfatı verilmez. Soruşturmaya yer olmadığı kararı ihbarda bulunana veya şikayetçiye bildirilir ve bu karara itiraz edilebilir. İtirazın kabul edilmesi halinde Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır.

Müşteki (şikayetçi), Müdahil (katılan) ve diğer ilgili sıfatlar ne anlama gelir?

• Müşteki (Şikayetçi): Bir suçtan zarar gören veya suçun mağduru olup, aleyhine işlenen suçu adli makamlara şikayet eden kişidir.
• Müdahil (Katılan): Yargılama aşamasında davaya katılmak istediğini beyan eden müştekidir.
• Müşteki Şüpheli: Savcılık soruşturma aşamasında hem suç isnadı altında olup hem de suçun mağduru sıfatıyla şikayetçi olan kişidir.
• Müşteki Sanık: Yargılama aşamasında mahkemede davaya müdahil olmayan, hem suç isnadı altında olup hem de suçun mağduru olan kişidir.
• Müdahil (Katılan) Sanık: Yargılama aşamasında mahkemede davaya müdahil olan, hem suç isnadı altında olup hem de suçun mağduru olan kişidir.
• Mağdur Şüpheli/Sanık: Aynı olayda suçun hem mağduru hem de şüphelisi veya sanığı olan, ancak şikayetçi olmayan kişidir.

Şikayet süresi ne kadardır ve ne zaman başlar?

Genel şikayet süresi, mağdurun suç teşkil eden "fiil" ve "faili" öğrenmesinden itibaren 6 aydır. Eğer fiil ve fail farklı zamanlarda öğrenilmişse, 6 aylık süre bu ikisinden hangisinin daha geç öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Bu 6 aylık hak düşürücü süreye ek olarak, şikayet hakkı her halükarda Türk Ceza Kanunu (TCK) madde 66'da belirtilen dava zamanaşımı süresi içinde kullanılmalıdır. En hafif suçlar için dava zamanaşımı süresi genellikle 8 yıldır. Hakaret suçu gibi soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan bazı suçlarda ise, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren şikayet süresi iki yılı geçemez. Eğer birden fazla müşteki varsa, bir müştekinin süreyi kaçırması diğerlerinin şikayet hakkını düşürmez.

Cumhuriyet savcısının bir suçun işlendiğini öğrenmesi durumundaki görevi nedir?

Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiğine dair bir izlenim edindiği anda (ihbar veya başka bir yolla), kamu davası açılıp açılmayacağına karar vermek üzere derhal gerçeği araştırmaya başlar. Savcı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığıyla, şüphelinin hem lehine hem de aleyhine olan delilleri toplamak, muhafaza altına almak ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür.

Şüpheli ölümlerde izlenecek prosedür nedir?

Bir ölümün doğal nedenlerden kaynaklanmadığına dair şüphe varsa veya ölenin kimliği belirlenemiyorsa, kolluk görevlileri, köy muhtarları, sağlık veya cenaze işleriyle görevli kişiler durumu derhal Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür. Bu tür durumlarda, ölünün gömülmesi ancak Cumhuriyet savcısı tarafından verilecek yazılı izne bağlıdır.

Çocukların şikayet hakkını kullanma koşulları nelerdir?

15 yaşından küçük çocuklarda şikayet hakkı sadece çocuğun kanuni temsilcisi (örneğin anne veya baba) tarafından kullanılabilir. Yargıtay, 15 yaşından küçük çocukların yaşları nedeniyle ceza muhakemesinde ayırt etme gücüne sahip olmadığını kabul etmektedir. Buna karşılık, 15 yaşından büyük çocuklar şikayet haklarını bizzat kullanabilirler.